Ổn định huyết áp đừng quên rễ nhàu


Cây nhàu có tên khoa học là Morinda citrifolia, thuộc họ cà phê Rubiaceae. Ở nước ta, nhàu mọc nhiều ở những vùng ẩm thấp dọc bờ sông, suối, ao hồ, mương rạch khắp các tỉnh miền Nam và một số tỉnh miền Trung. Các kết quả nghiên cứu về thành phần hoạt chất trong nhàu cho thấy có khoảng 150 chất được tìm thấy. Càng quý hơn, khi các bộ phận của cây nhàu đều được dùng làm thuốc.

Trong quả và dịch ép từ trái nhàu có chứa nhiều tinh bột, chất xơ, nhiều vitamin A, E, B1, B6, B12, niacin B3, đặc biệt là vitamin C. Nhiều khoáng tố như: Fe, Ca, K, Na… Có tác dụng nhuận tràng, làm thuốc điều kinh, trị băng huyết, bạch đới, ho cảm, hen, phù thũng, đau gân, tiểu đường, chữa lỵ, hỗ trợ miễn dịch, chống viêm.

Dân gian thường lấy quả nhàu gần chín rửa sạch, để ráo, xắt lát, trộn theo tỷ lệ 1kg nhàu với 200g đường cát. Sau 15 ngày ép lấy nước uống dần, mỗi bữa uống chừng 2 ly nhỏ, có tác dụng bồi bổ sức khỏe, điều hòa huyết áp, tăng cường khả năng miễn dịch, phục hồi các tế bào thương tổn, chống viêm nhiễm, giảm đau nhức cơ thể. Cách sử dụng đơn giản nhất là ăn quả nhàu chấm muối, rất tốt cho người bị táo bón.

Một số chuyên gia của Mỹ, Nhật Bản và Pháp đã nghiên cứu và phát hiện tinh chất rễ nhàu chứa nhiều hợp chất thiên nhiên như lignin, pholysaccharide, flavonoid, irridoid, chất béo, scoppletin, catechin, betasitosterol, damnacanthal, alkaloid và nhiều khoáng tố vi lượng như trong dịch quả. Với những hợp chất trên, rễ nhàu giúp xoa dịu thần kinh, giảm đau nhức hạ huyết áp, nhuận tràng và lợi tiều.

Ngoài ra, bộ phận lá có tác dụng làm tăng lực, hạ sốt, điều hòa kinh nguyệt. Có thể giã nát dùng đắp chữa mụn nhọt, mau lên da non, hoặc sắc uống chữa lỵ, chữa sốt và làm thuốc bổ.

Chúng ta có thể tận dụng vỏ cây nhàu dùng nấu nước cho phụ nữ sau sinh uống bổ máu.

Rễ nhàu giúp hạ huyết áp

Vào những năm 1980 – 1985, GS Bùi Chí Hiếu và cộng sự tại viện y học dân tộc đã tiến hành thử nghiệm lâm sàng bài thuốc hạ áp có rễ nhàu (16g), đã chứng minh tác dụng hạ áp rất tốt ở liều điều trị và ổn định huyết áp ở liều duy trì. Đặc biệt là với những người thường hay căng thẳng tâm lý, dễ bực bội, cáu gắt, khó ngủ khi dùng rễ nhàu cảm thấy tinh thần thoải mái, dễ ngủ.

Các chất dẫn anthraquinon (damnacathal, nordamnacathal… ) là một trong những nhóm hoạt chất chính chiếm tỷ lệ cao trong rễ nhàu, thường được dùng phối hợp với những vị thuốc khác để chữa trị các chứng cao huyết áp do bất kỳ nguyên nhân nào.

Các hoạt chất trong rễ nhàu còn có khả năng chống oxy hóa tế bào, ngăn ngừa xơ cứng động mạch. Đồng thời nó còn có tác dụng làm giãn mạch ngoại biên, giúp tăng lưu lượng máu nhờ đó góp phần làm hạ huyết áp.

Bài thuốc chữa cao huyết áp

Rễ nhàu thái nhỏ, phơi khô, mỗi lần sử dụng 30g – 40g nấu đậm, uống thay nước cả ngày. Sau một đợt uống, kiểm tra lại, nếu huyết áp giảm, bớt lượng rễ nhàu từ từ và uống liên tục trên 2 tháng huyết áp sẽ ổn định.

Rễ nhàu 16g, ngưu tất 12g, sinh địa hoặc thục địa 12g, mã đề 10g, hoa hòe 8g, táo nhân sao đen 6g. Tất cả sắc trong 1 lít nước, đun cạn còn 300ml, chia 2 lần uống trong ngày.

Giảm đau, kháng viêm:

Chữa nhức đầu kinh niên, đau nửa đầu: rễ nhàu 24g, hạt muồng trâu 12g, rau má 12g, củ gấu (sao, tẩm) 8g. Tất cả sắc cùng nửa lít nước, đun cạn còn 250ml chia làm 2 lần uống trong ngày, uống lúc còn nóng.

Chữa đau lưng nhức mỏi, tê bại: rễ nhàu chặt nhỏ phơi khô, sao vàng chừng ½ kg ngâm với 2 lít rượu 45 độ trong nửa tháng, trước bữa ăn uống 1 ly nhỏ.

Chữa phong thấp: rễ nhàu 20g, dây đau xương 20g, củ khúc khắc (thổ phục linh) 20g, rễ cỏ xước 20g, cam thảo dây 6g. Sắc uống ngày 1 thang, chia 2-3 lần uống trong ngày.

Chữa mất ngủ, suy nhược thần kinh, huyết áp cao: Rễ nhàu 24g, thảo quyết minh (sao thơm) 12g, rau má 8g, thổ phục linh 8g, vỏ bưởi 6g, gừng củ 3 lát nấu cùng nửa lít nước, sắc còn 250ml. Chia làm 2 lần uống trong ngày, uống khi nóng.

Chữa đau lưng do thận: Rễ nhàu 12g, tầm gửi cây dâu 6g, rễ ngà voi 8g, ngũ trảo 12g. Cho ½ lít nước, sắc còn 250ml. Chia làm 2 lần uống trong ngày.

Lưu ý: Vì rễ nhàu có tác dụng làm hạ huyết áp, do đó bệnh nhân đang dùng thuốc hạ áp hoặc người bị viêm thận trước khi dùng nên hỏi ý kiến bác sĩ.

DS. Lê Kim Phụng – Nguyên GV ĐH Y Dược TP HCM